[JANE AUSTEN – BÍ ẨN NƯỚC ANH THẾ KỈ 19]

Khi nhắc tới các nữ nhà văn, Jane Austen có lẽ vẫn đang còn là một cái tên khá mới mẻ đối với nhiều bạn trẻ Việt Nam thế kỷ XX hiện nay. Nhưng với nhiều thế hệ ở nhiều nước trên thế giới, đặc biệt là ở Anh, Jane Austen đã trở thành một cái tên “huyền thoại” đồng hành cùng biết bao thế hệ xuyên suốt những ngày thơ ấu. Cho đến ngày nay, cái tên ấy vẫn có sức hút mạnh mẽ với rất nhiều nhà văn, nhà thơ thế kỉ XX, XXI sau hơn 200 năm vang bóng rực rỡ trong nền văn học thế giới. Với những tác phẩm mang giá trị trường tồn của mình, Jane Austen xứng đáng là một trong những nhà văn phương Tây vĩ đại nhất mọi thời đại. 

 “Hạnh phúc trong hôn nhân hoàn toàn là vấn đề may rủi”

(Jane Austen) 

Hình tượng người phụ nữ trong tác phẩm của Jane Austen 

Không phải những cô gái hiền dịu, đoan trang hay tài giỏi đến mức xuất sắc – những cô gái của Jane Austen được trao tặng những tính cách hết sức độc đáo và mang đậm cá tính riêng. Tuy vậy, hình mẫu “người con gái lý tưởng” không phải là điều mà Jane Austen muốn hướng đến. Hơn thế, Jane cho phép những cô gái của mình được thỏa sức sống và tận hưởng đầy đủ trọn vẹn sự tự do của mình trong bối cảnh xã hội khi mà các cô bị vô số những định kiến ràng buộc. Cụ thể hơn, các cô luôn có thể tìm cách vượt lên trên những hoàn cảnh éo le khi  bị cuốn vào vòng xoáy hôn nhân bất hạnh và vô số bi kịch liên quan tới cuộc sống và gia đình. Nhưng các cô gái của Jane đã làm điều đó như thế nào? Chính cái độc đáo của Jane Austen nằm ở chỗ này.  
Nếu Jane Austen viết, như người ta hay nghĩ thời ấy, rằng các cô gái có cuộc sống bất hạnh sau đó sẽ ưu tư sầu khổ hoặc được một người khác cứu rỗi thì có lẽ những tác phẩm của Jane đã chẳng trường tồn đến thế. Nếu bạn đọc đã từng xem qua một vài tác phẩm của Jane Austen, có lẽ chúng ta sẽ dễ dàng bị bất ngờ và lôi cuốn bởi lối hành văn hết sức hóm hỉnh của Jane, rồi cảm tưởng rằng đây chẳng phải là một câu chuyện được viết trên sách nữa. Chính Jane Austen đã ngồi đây và kể chuyện với ta như những người bạn thân ngồi tâm tình. Nhưng nếu bạn đọc vẫn còn khá mới mẻ với các tác phẩm của Jane Austen ư? Vậy chúng ta hãy cùng xem qua “Kiêu hãnh và định kiến”, một trong những cuốn tiểu thuyết kinh điển nhất mọi thời đại, để khám phá xem những cô gái của Jane thú vị đến mức nào nhé! 
Được xây dựng từ năm 1796 đến năm 1797 và xuất bản năm 1813, “Kiêu hãnh và định kiến” là một câu chuyện xoay quanh tình yêu và hôn nhân của tầng lớp quý tộc nhỏ tại Anh vào thế kỷ XIX. Câu chuyện xoay quanh hai nhân vật là Elizabeth Bennet, con gái của một gia đình trung lưu, và Fitzwilliam Darcy, một địa chủ giàu có. Nhưng chuyện tình của họ lại không bắt đầu từ những điều lãng mạn, những điều ngọt ngào thuần khiết như ta thường thấy. Vào thuở ban đầu, hai người thậm chí còn không ưa nhau chút nào. Darcy thì kiêu hãnh vì gia sản và giai cấp của mình, và bởi vị thế thấp kém của Elizabeth nên Darcy lúc đầu luôn muốn tránh xa cô nàng. Ngược lại, Elizabeth cũng chẳng yêu thích gì Darcy cho cam. Cô nàng thậm chí còn ghét chàng ta bởi cái tính khó ưa của chàng và cả bởi sự kiêu hãnh cũng như lòng tự trọng của mình nữa. Ta dễ thấy Elizabeth là một người có cá tính rất độc lập và một người luôn giữ vững lập trường của mình từ đầu cho tới cuối, vì sau này dù cô nàng đồng ý với lời cầu hôn của Darcy nhưng đó là khi cả hai đều buông bỏ định kiến về đối phương. Elizabeth cũng là điển hình cho hình mẫu người phụ nữ trong các tác phẩm của Jane Austen – rằng các cô gái đều sẵn sàng đứng lên đấu tranh cho tình yêu và lập trường của bản thân mình trước những rào cản xã hội.  

Về cuộc đời bí ẩn của Jane Austen

Có thể nói rằng cuộc đời của Jane như bóng đêm sau tấm màn tối của sân khấu rực rỡ. Ngoài các tác phẩm, thư từ và một số thông tin cơ bản, chúng ta gần như không biết điều gì khác về cuộc đời của nữ nhà văn tài năng này. Thậm chí các tác phẩm của Jane phải đến tận mãi sau này mới được biết đến rộng rãi trong công chúng. Nhưng có lẽ chúng ta đều đã từng được thấy Jane Austen, ít nhất là trong các tác phẩm của cô, bởi óc hài hước và châm biếm khéo léo của cô, hoặc bởi tính cách của các cô gái trong tác phẩm của cô, hoặc bởi tất cả những điều ấy đã hình thành nên một Jane Austen độc nhất vô nhị.  

Ảnh hưởng của Jane Austen đối với phụ nữ và văn học 

Jane Austen, cô nàng “độc thân vui tính” của văn học Anh, không chỉ là một cây bút tài năng mà còn là một biểu tượng cho phụ nữ. Cô đã chứng minh rằng phụ nữ không chỉ có thể viết văn mà còn có thể viết văn cực kỳ tốt!
Các tác phẩm của Jane, với sự sắc bén, hài hước và sự nhận biết sâu sắc về xã hội đã không chỉ giúp cô tạo dựng cho mình một vị thế trong lịch sử văn học mà những tác phẩm này còn góp phần thay đổi cách thế giới nhìn nhận về phụ nữ và văn học phụ nữ. Jane Austen thực sự đã phá vỡ những khuôn khổ truyền thống và tiếp tục viết những tác phẩm với giọng văn hài hước, sắc sảo, đầy châm biếm. Và những cô gái của Jane không còn là những con người tầm thường nữa, họ đã trở thành những phụ nữ mạnh mẽ, độc lập, sẵn lòng đứng lên chống lại những định kiến và rào cản xã hội trong bối cảnh thời ấy. 
Những tác phẩm của Austen đã trở thành nguồn cảm hứng cho nhiều thế hệ sau này, đồng thời cũng đã mở rộng biên giới văn học, cho phép nữ giới có chỗ đứng trong lịch sử văn học. Đó hẳn là một điều rất đáng tự hào đúng không nào? 

Tác giả: Nguyễn Thanh Ngân, Ngô Thị Thảo Ngọc